Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Cảm nghĩ về hình tượng phụ nữ trong bài ca dao “Khăn thương nhớ ai…”-Văn 10

Cảm nghĩ về hình tượng phụ nữ trong bài ca dao “Khăn thương nhớ ai…”-Văn 10

Đề bài: Em hãy nêu cảm nghĩ về hình tượng phụ nữ trong bài ca dao “Khăn thương nhớ ai…”

Có thể nói rằng trong nền văn học Việt Nam từ thời xa xưa cho đến nay thì dường như cũng đã có biết bao thể loại từ ca dao, tục ngữ, thơ ca hay cả cho đến văn xuôi đều có vô vàn những đề tài thú vị. Và có lẽ rằng chính tình yêu đôi lứa là đề tài muôn thuở, những bài thơ, ca dao mang đậm âm huởng tình yêu đôi lứa của nguời xưa nhưng luôn gắn liền với đất nuớc, với gia đình. Bài thơ đặc sắc và đầy tình cảm “Khăn thuơng nhớ ai” cũng vậy. Bài thơ như đã nói đến tình yêu, niềm thuơng nhớ của cô gái, và đó chính là nỗi nhớ đến da diết cồn cào mà không dễ dàng bộc lộ mà dường như phải gửi gắm niềm nhớ ấy vào chiếc khăn. Qua bài thơ dường như những câu hỏi như nén chặt nỗi thuơng nhớ vào trong.

Không phải ngẫu nhiên mà bài ca dao này như lại được người ta nhắc nhớ với tên gọi đầy tình cảm “Khăn thương nhớ ai”. Có lẽ rằng chính những hình ảnh chiếc khăn ấydường như lại không chỉ là biểu tượng khởi nguồn cho nỗi nhớ thuơng của cô gái không thôi. Có thể thấy chiếc khăn như là một hình ảnh dường như đã được lặp lại nhiều nhất với nhiều tình huống khác nhau. Và khi mở đầu bài ca dao, tác giả đã nói đến nỗi nhớ thương ai đó của cô gái

Khăn thương nhớ ai?

Khăn rơi xuống đất

Khăn thương nhớ ai

Khăn vắt lên vai

Khăn thương nhớ ai?

Khăn chùi nước mắt

Ngày xưa, trong xã hội phong kiến những người phụ nữ luôn là tầng lớp duới, thấp cổ bé họng, kêu không ai nghe, than cũng không ai thấu. Có lẽ chính bởi vậy họ chỉ biết gửi những dòng tâm sự nghẹn ngào để cho thỏa nỗi lòng ấy qua từng lời ca như xé ruột. Điều đó cũng như dễ cho chúng ta thấy, khăn chính là vật dụng rất quen thuộc đối với con người và hơn hết nhất là đối với nguời phụ nữ. Những câu thơ đặc sắc trên thid dường như những hình ảnh chiếc khăn lại được lặp đi lặp lại nhiều lần như điệp khúc nhớ thương cứ như thêm triền miên,da diết. Có thể nói rằng đối với những đôi lứa yêu nhau, khăn là vật gần gũi, là vật trao duyên giữa đôi trai gái. Và như ở đây, chúng ta thấy hình ảnh chiếc khăn là hình ảnh được nhân hóa, từ vật thể vô hồn bỗng lại trở nên có tâm trạng, biết đau, biết nhớ, biết vui, biết buồn và còn chính là đối tuợng để cô gái có thể thể hiện được tình cảm, cảm xúc của mình. Và có tới ba lần hỏi “khăn thương nhớ ai” và dường như với mỗi lần nỗi nhớ lại càng dâng trào, như thêm những ngổn ngang trăm mối, bao trùm khắp không gian: rơi xuống đất, vắt lên vai. Và quả không sai khi nguời xưa có câu “người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” và cũng cùng với cao độ là khi chiếc khăn giúp cô gái dấu đi những giọt nước mắt thầm khóc. Tiếp theo đó là với sáu dòng thơ đuợc tác giả sử dụng với đa số là thanh bằng như đã gợi nỗi niềm bâng khuâng da diết đậm màu sắc nữ tính, và đó còn là đầy kín đáo nỗi nhớ thương. Khi mà mượn hình ảnh của chiếc khăn để có thể nói về những tâm trạng ngổn nganh đó thì dường như cô gái lại còn thể hiện ở các chi tiết và hình ảnh như:

Đèn thương nhớ ai

Mà đèn không tắt

Mắt thương nhớ ai

Mắt ngủ không yên

Tác giả dân gia dường như vẫn đã sử dụng biện pháp nhân hoá nhưng dường như ở hình ảnh cây đèn này thì có thể thấy được những nỗi nhớ được trải dài theo thời gian. Và hình ảnh đèn không tắt như là một hình ảnh độc đáo đó chính là hình ảnh ngọn lửa thương nhớ như luôn luôn đang cháy rực trong tim. Và dường như chính người con gái đang trằn trọc trong đêm nhớ thương đằng đẳng. Có thể thấy rằng chính hình ảnh cuối cùng đuợc nhắc đến lại trở thành biểu tượng gần gũi nhất nói lên một trong những nỗi niềm tâm trạng cô gái là đôi mắt.Và cho dù những câu hỏi đặt ra với chiếc khăn hay ngọn đèn thì đó đều chính là sự phân thân trong tâm trạng cô gái mà thơi. Nhưng có thể nói đó vẫn chỉ là cách gián tiếp nhưng nỗi nhớ thì cứ da diết, cứ bồn chồn và đến lúc không thể kìm nén. Cô gái đang nhung nhớ này như cũng đã hỏi mình, co như đã mạnh bạo trực tiếp bộc lộ nỗi lòng qua đôi mắt. Có thể nói rằng hình ảnh “Mắt ngủ không yên” dường như cũng đã tạo nên sự đối xứng đẹp với “đèn không tắt” ở trên.

khan thuong nho ai

Đặc biệt hơn nữa là hình ảnh đã gợi lên khung cảnh rất thực đó là một cô gái giữa đêm khuya khi phải đối diện với ngọn đèn mà nhớ đến người thương. Lý do vì “mắt ngủ không yên” cho nên “đèn không tắt”. Và nói đến đèn thì người đọc có thể nhận thấy được như cũng chỉ nhắc đến người thương ấy mà thôi. Và lúc này đây ngọn đèn chiếu vào đôi mắt như lại càng thấy nỗi thương nhớ vời vợi như khôn nguôi. Tiếp theo đó mười câu thơ cùng năm câu hỏi không lời đáp. Ta như thấy được chính những điệp khúc thương nhớ ai trở đi trở lại như xoáy vào nỗi niềm da diết. Và đặc biệt hơn qua năm lần thương nhớ và năm lần từ “ai” xuất hiện. Dường như từ “ai” mang ý phiếm chỉ, nó như cũng đã gợi lên 1 nỗi nhớ thương sâu thẳm không giới hạn. Từ “ai” như đượ csử dụng đặc sắc và hấp dẫn nó như không xác định cụ thể đối tượng, nhưng người nghe hiểu được “ai” là ai mới kỳ lạ. Có lẽ rằng đây là câu hỏi không có câu trả lời, nhưng thực câu trả lời đã nằm trong giọng điệu câu ca kia. Và cũng không cần nói rõ, không quá cầu kì nhưng nỗi nhớ đã được bộc lộ một cách kín đáo hơn như lại gợi cảm, sâu sắc, mãnh liệt. Kết thúc bài ca dao là hai câu thơ:

Đêm qua em những lo phiền

Lo vì một nỗi không yên một bề

Từ chính nhịp thơ bốn chữ  như đã tạo được lên một dồn dập và gây rung động lạ kỳ chuyển sang lục bát nhẹ nhàng và xao xuyến đến lạ kỳ. Và cũng bởi lẽ, cô gái một mực thương nhớ người yêu và cô nhưvẫn biết lo lắng cho số phận trái ngang của mình. Có thể nhận thấy rằng chỉ với những dòng thơ ngắn mà bao cảm xúc được dồn nén chất chứa đuợc thể hiện. có lẽ chính những cảm xúc của nhân vật cô gái lại như không sử dụng những động từ mạnh như dùng để biểu đạt nhưng với những hình ảnh độc đáo như cứ lặp lại và với tình cảm chất chứa trong đó được gửi gắm bao điều đẹp đẽ biết bao và cũng như tâm lý chung của trai gái trong tình yêu.

Bài ca dao trên thật đặc sắc với những lời lẽ bình dị, mộc mạc nhưng chân thành và sâu sắc. Hơn nữa chính với sự lặp lại để diễn tả tâm trạng, những hình ảnh biểu tượng gần gũi và một lối phép nhân hóa đuợc sử dụng triệt để để tăng thêm sức sống cho hình ảnh, lối gieo vần quả thật linh họat, cấu tạo truyền thống kết hợp thơ bốn chữ với hai câu lục bát. Và bài ca dao “Khăn thương nhớ ai” cũng như đã lột tả được tâm trạng nhớ thương nguời yêu da diết khôn nguôi của nguời phụ nữ xưa dù rất kín đáo, ý nhị và nhẹ nhàng biết bao nhiêu.