Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Giải thích câu ca dao “Cầm vàng mà lội qua sông, Vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng”- Văn 10

Giải thích câu ca dao “Cầm vàng mà lội qua sông, Vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng”- Văn 10

Đề bài; Em hãy giải thích câu ca dao “Cầm vàng mà lội qua sông, Vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng”.

Ta như có thể nói chính thành công và thất bại cũng chính là chuyện thường tình trong đời. Dường như đã không ít khi chúng ta đầu tư rất nhiều công sức, tình cảm vào một việc gì đó và tưởng chừng thành công nằm trong tầm tav nhưng rốt cuộc, kết quả hoàn toàn trái ngược. Khi mà đứng trước thất bại, ai chẳng buồn, chẳng tiếc? Đây là một trường hợp:

Cầm vàng mà lội qua sông,

Vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng.

Có thể nói “Vàng” ở đây là hình ảnh chỉ chung những thứ quý giá người ta thường nói “quý như vàng”,  “đắt như vàng”… Có thể thấy được cầm vàng là có trong tay một cái gì đó rất có giá trị. Lội qua sông là vượt qua khó khăn, trở ngại. Và dường như còn vàng rơi, vật quý mất cũng không tiếc mà chỉ tiếc công giữ gìn nó thôi.

Nếu như chúng ta hiểu như vậy chỉ là hiểu trên bề mặt ngôn từ – nghĩa tường minh chứ chưa hiểu được nghĩa hàm ẩn của nó. Vậy, thì ta như thấy được những vật quý giá kia là gì? Một hiện thực tuyệt vời? Một ước mơ huy hoàng? Và ta như thấy được hay một thứ gì khác? Đó cũng có thể chính là lời ẩn dụ ngắn gọn quả không dễ hiểu. Cụm từ “tiếc còng” may ra có thể là một gợi ý.

“Tiếc công” chính từ này như có mặt trong nhiều câu ca dao như một môtíp chung đó là “Tiếc công anh đắp đập ke bờ, Để ai quảy đó mang lờ đến đơm” hay là câu “Tiếc công anh gánh gạch xây thành, Trồng cây nên trái để dành ai ăn” hay cau ca dao đặc sắc “Tiếc công anh đi xuống đi lên, Mòn đàng chết cỏ chẳng nên cang thường”…

Phan tich cau cam vang ma loi qua song

Có thể thấy trong bài ca dao này, ta chưa thấy vàng hay thấy vật quý cụ thể là gì nhưng ý ám chỉ tình yêu thì thấy rõ. Có thể nói công cầm vàng không thấy nhưng thấy công phu bỏ ra theo đuổi, nhen nhúm, như đã bồi đắp cho một mối tình. Còn vàng dường như không phải chỉ rơi mà biến mất dạng, mất tăm, hoặc tình chẳng bén mà lại tan vỡ phũ phàng.

Vậy sự thất bại ở câu ca dao này trước hết là sự thất bại về tình yêu. Giọng điệu câu ca có gì như bẽ bàng, chua chát. Và ta như cũng có thể hình dung sự tình như thế này chăng

Và cũng từ chỗ hiểu nhau, yêu nhau rồi cho đến chỗ hẹn ước, thề nguyền gắn bó trăm năm. Ta cũng như thấy được chính tình yêu ấy không phải tự nhiên mà có. Nó ắt phải trải qua ngọt bùi, đắng cay, thử thách. Và cũng vì thế, nó như cũng đã quý giá hơn mọi thứ trên đời. Và ta như thấy được dường như những tưởng hạnh phúc đã gần kề, ai ngờ sóng gió dẫn tới ly tan, nước mây đôi ngả. Và cả người yêu rời bỏ anh, hoặc anh lại như không giữ được người yêu. Có thể thấy được chính sóng gió ấy quá lớn, như đã nhấn chìm khiến ta không thể vượt qua nên người trong cuộc chỉ còn biết ngậm ngùi, than thở. Và dường nư chỉ mình than với mình rồi lặng đi trong niềm xót đau, chua chát.

Nhưng thực tế đã cho thấy như ở đời này cũng đã thất vọng trong tình yêu không chỉ có một lối thoát duy nhất đó chính là chết mòn vì tương tư. Và những vết thương trên da thịt dần dần sẽ lại lành thôi, và những vết thương trong lòng cũng vậy. Và nếu như có đau khổ một thời gian nhưng theo ngày tháng, thì dường như chính nỗi khổ ấy sẽ nguôi dần. Người ta sẽ tỉnh ra và nghĩ lại.

Và còn đó chính là kẻ kia tình đã nhạt chăng? Mắt họ đã bị cuốn hút vào chỗ giàu sang chăng? Hay đó là khi đã chung quanh dèm pha? Gia đình ngăn trở?… Mình biết thân phận mình. Thế thì thôi!

Nếu như ta nói như các anh con trai khác, ở câu ca dao trên kia, họ chẳng sá gì đến việc kẻ khác đến đơm cá, đến ăn trái. Mà đối với họ chỉ tiếc công mình đắp đập be bờ, gánh gạch xây thành, trồng cây… Và khi còn mình, tình yêu đã mất, vàng đã rơi, công lênh cũng chẳng ít, nhưng tiếc làm chi cơ chứ. Có lẽ lúc này chỉ tiếc công bỏ ra bấy lâu xây đắp mối tình vàng ngọc kia mà thôi. Bởi tình này mất còn tìm tình khác được, chứ dường như công lao bỏ đã bỏ ra, thời gian đã mất đi làm sao tìm lại được? Tiếc công cầm vàng chính là vậy.

Cũng chính từ lĩnh vực tình yêu, ta có thể mở rộng, nâng cao ý nghĩa của câu ca dao dựa trên sang lĩnh vực khác. Dường như cũng không phải chỉ là tình yêu mà có thể là một ước mơ tốt đẹp: đỗ đạt cao, tài năng lớn, làm giàu nhanh… Điều này như cũng đã đeo đuổi một ước mơ như thế phải tốn bao công sức, tiền bạc, thời gian. Nhưng, cho đến cuối cùng mơ ước chẳng được, chỉ tiếc cho công lao đã bỏ ra.

Và cứ mỗi lần vấp ngã, và mỗi lần thất bại thì dường như lại như đều để lại cho chúng ta những bài học sâu sắc và con người ta lớn lên rất nhiều sau những thử thách. Ta cũng như đã thấy được chính những vấn đề quan trọng là thắng không kiêu, bại không nản, mỗi người có đủ nghị lực, can đảm, lí trí sáng suốt để tìm cho mình những chất vàng ròng tinh túy của đời sống tâm hồn hay không.

Bài ca dao quả là một lời khuyên thiết thực, một lời khuyên chân thành về chuyện theo đuổi những mơ ước đẹp đẽ ở đời.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *