Home / Văn mẫu THPT / Phân tích bài ca dao “Làm trai cho đáng nên trai Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào” – văn lớp 10

Phân tích bài ca dao “Làm trai cho đáng nên trai Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào” – văn lớp 10

Đề bài : Phân tích bài ca dao “Làm trai cho đáng nên trai Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào”

Bài làm

   Kho tàng ca dao tục ngữ của dân tộc ta cực kỳ phong phú với rất nhiều chủ đề từ miêu tả về những danh lam thắng cảnh đất nước, lời khuyên, răn dậy, cho đến cả những lời châm biếm hài hước:

Làm trai cho đáng nên trai,
Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào.

phan-tich-bai-ca-dao-lam-trai-cho-dang-nen-trai-mot-tram-dam-co-chang-sai-dam-nao
Phân tích bài ca dao “Làm trai cho đáng nên trai Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào”

Từ xa xưa, con người với những lao động thô sơ vậy nên luôn cần sức vóc của người đàn ông. Từ khi chuyển tử chế độ mẫu hệ sang phụ hệ, vai trò của người đàn ông cũng được tăng lên đáng kể. Cũng như chế độ phong kiến xưa, đấng nam nhi luôn phải chứng tỏ mình cho đáng được phụ nữ trông mong, chờ cậy vậy nên mới có vế: “Làm trai cho đáng nên trai” .

   Bài ca dao là tiếng cười châm biếm được tạo nên bằng thủ pháp nghệ thuật đối lập. Hình ảnh một trăm đám cỗ là con số ước lệ mang ý nghĩa khái quát. Chẳng sai có nghĩa là chẳng quên. Đám ở đây là bữa ăn, giành cho các bữa giỗ chạp, cưới xin… Tác giả dân gian dí dỏm nói ý rằng, chàng trai kia quanh năm suốt tháng người ấy chẳng làm ăn gì, mà chỉ chăm chăm chờ xem ai mời ăn cỗ để đi ăn. Xưa kia cũng có những câu ca dao, tục ngữ ám chỉ những chàng trai ngửa miệng chờ sung, ham chơi không lo làm ăn.

Làm trai cho đáng nên trai

Khom lưng cố sức gánh hai hạt vừng

  Vốn dĩ không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời. Vậy nên câu ca dao cũng là lời cảnh tỉnh cho những chàng trai ham chơi, chỉ biết ăn chơi hưởng thụ không xứng đáng mặt đàn ông. Dù cho cuộc cuộc sống hiện tại hay xưa kia thì những người đàn ông cần phải có suy nghĩ siêng năng lao động và tạo lập nghiệp cho bản thân. Con trai, đàn ông nên nhớ rằng:

Làm trai cho đáng nên trai,
Phú Xuân đã trải, Đồng Nai cũng từng.
Làm trai cho đáng nên trai,
Xuống Đông,  Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài yên.
Làm trai quyết chí tang bồng,
Sao cho tỏ mặt anh hùng mới cam.