Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích bài ca dao sau “Bắc thang lên tận cung mây, Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời …”- Văn 10

Phân tích bài ca dao sau “Bắc thang lên tận cung mây, Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời …”- Văn 10

Đề bài: Em hãy phân tích bài ca dao sau “Bắc thang lên tận cung mây, Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời …”

Dường như hình ảnh chú Cuội vốn là một hình ảnh đã xuất hiện khá nhiều trong cổ tích, ca dao tục ngữ và trở nên quen thuộc với trẻ thơ. Và cho đến mỗi năm vào dịp Tết Trung thu, ngắm vầng trăng sáng, thì ta lại thấy hình ảnh chú Cuội ngồi gốc cây đa lại hiển hiện rõ ràng trong trí tưởng tượng của các bạn nhỏ. Và bài ca dao dưới đây dường như cũng đãgợi mở về sự tích đầy hấp dẫn đó:

Bắc thang lên tận cung mây,

Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời?

Cuội nghe thấy nói, Cuội cười:

Bởi hay nói dối, phải ngồi gốc cây.

Và đó là từ một hiện tượng thiên nhiên như đã có thật là các vết sẫm trên mặt trăng như cũng đã nhìn thấy rất rõ trong những đêm trăng sáng. Cùng với những sự liên tưởng, trí tưởng tượng phong phú, bay bổng, người xưa đã tưởng tượng ra hình ảnh cây đa, chú Cuội và cũng như đã lồng vào đó những câu chuyện thú vị có ý nghĩa giáo dục sâu xa.

Và ta đã biết có hai truyện hoàn toàn khác nhau về nhân vật Cuội. Câu truyện thứ nhất là về chú Cuội thật tốt bụng đã chữa bệnh cứu người. Câu truyện thứ hai chính là chú Cuội có tật xấu hay nói dối. Ta như vẫn còn nhóe chú Cuội ở truyện thứ nhất làm nghề đốn củi. Vào một hôm nọ khi đi vào rừng, bất ngờ chạm trán với con hổ nhỏ lúc đó Cuội lấy búa đập chết nó. Khi mà con hổ mẹ về, thấy con đã chết liền đến một gốc cây lạ, nó bứt ít lá nhai nát đắp vào vết thương, rồi thật lạ kỳ khi con hổ con sống lại. Lúc này thì Cuội từ chỗ nấp trên cao, Cuội như cũng đã nhìn thấy hết. Và cho đến khi đợi mẹ con hổ đã đi xa, chàng bứng cả gốc cây đem về nhà trồng. Từ đó trở đi mà nhờ lá thuốc thần mà Cuội đã cải tử hoàn sinh cho nhiều người trong vùng. Và trong làng phú ông có cô con gái ngã vỡ đầu, Cuội đến chữa, đắp lá nhiều lần mà cô ta vẫn không sống lại được. Lúc này chàng bèn nghĩ ra cách nặn một bộ óc bằng đất sét để có thể thay thế rồi đắp lá thần vào. Cô gái ấy sau thành vợ chàng và sống bên nhau khá êm ấm.

Phan tich bai ca dao sau bac thang len tan cung may

Vợ Cuội thật khỏe mạnh, xinh đẹp nhưng ở cô lại có tính hay quên. Cuội nhắc đi nhắc lại không được tưới nước bẩn cho cây thuốc nhưng cô vợ Cuội vẫn quên mà tuois. Cây thuốc bay lên trời Cuội tiếc cây thuốc bám theo thế là Cuội đã bay lên cung trăng cùng cây thuốc quý, ngày ngày nhìn về trần gian.

Còn đối với nhân vật Cuội trong truyện thứ hai là một cậu bé có tật hay nói dối. Đi chăn trâu, Cuội đã rủ lũ trẻ thịt trâu nướng ăn, và khi còn cái đuôi đem cắm xuống lỗ nẻ rồi lại loa báo tin cho chú thím là trâu đã chui xuống đất. Người thím lúc này tắm ngoài sông, Cuội đã giả vờ hớt hải chạy về bảo với chú rằng là thím, vợ của chú đã bị chết đuối khiến chú hoảng kinh. Và vì nói đôi quá nhiều Cuội bị dân làng xa láng, trời đày lên cung trăng

Có thể thấy ở câu truyện thứ nhất, chàng Cuội thật tốt bụng, giàu lòng thương người, và Cuội cũng đã phải ngồi gốc đa là vì tính hay quên của vợ. Ở câu truyejn thứ hai- truyện sau, Cuội được hiện lên là nhân vật không tốt- người xấu, phải ấp cây cả đời là vì bị trừng phạt cho chừa tật nói dối.

Thật dễ nhận thấy bài ca dao có cấu trúc như một câu chuyện có đủ bối cảnh, sự kiện, nhân vật và đậm chất hoang đường và rất kì ảo. Và như nghiên về câu truyện thứ hai hơn. Bởi vì Cuội hay nói dối nên mới phải ngồi gốc cây

Từ xưa tới nay, người người đời ít nói đến cái tốt của nhân vật chú Cuội. Và có lẽ rằng hầu như họ chi đàm tiếu về tật nối dối của cuội. Và chính việc Cuội phải ấp cây cả đời trên cung trăng cũng như đã được giải thích là do tội nói dối không thể tha thứ ấy.

Các câu ca dao xưa thường dùng cách nói cường điệu, phóng đại để diễn tả sự việc. Và ta như thấy được không có cái thang nào có thể bắc lên tận cung mây được. Đó chi là trí tưởng tượng phong phú của người xưa được thể hiện qua cách nói dí dỏm, hài hước mà thôi. Và để thấy được mục đích của việc Bắc thang lên tận cung mây là để: Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời. Ta như thấy được hình ảnh Cuội phải ấp cây cả đời gợi sự mỉa mai, hài hước. Và “từ ấp” cũng như đã cây hàm chứa thái độ giễu cợt của mọi người đối với chú Cuội. Và chú Cuội phải có tội lớn đến mức nào thì mới bị giam lỏng trên cung trăng được. Có thể thấy đứng trước câu hỏi có ý trêu chọc, chế giễu, Cuội không thể không thú thật rằng:

Cuội nghe thấy nói Cuội cười:

Bởi hay nói dối, phải ngồi gốc cây.

Cái cười và lời đáp của Cuội thể hiện tính cách láu lỉnh, tinh nghịch vốn là bản chất của nhân vật này. Lúc đầu, nghe người ta hỏi, Cuội như cũng đã thoáng chạnh lòng, nhưng vốn dĩ thông minh nên đã trả lời là “vì hay nói dối, phải ngồi gốc cây”

Dường như câu nói dối như Cuội từ lâu đã là thành ngữ hết sức quen thuộc của nhân dân mỗi khi chúng ta đã nhận xét về một người nào đó nói dối một cách trơn tru, tự nhiên như thật. Ta như thấy được trong dân gian thích đùa cợt với Cuội, không ai ghét Cuội, nhưng cũng ít ai tin…Và người xưa có câu “Đánh kẻ chạy đi không ai đánh kẻ chạy lại” như muốn nói những người đã biết nhận lỗi thì ta nên tha thứ cho họ. Bởi ai rồi cũng có lúc bị sai lầm.

Nói dối chính là một tật xấu đáng bị chê cười, phê phán trong xã hội. Và cũng vì nó chỉ mang lại tác hại mà thôi. Khi chúng ta giáo dục một vấn đề đạo đức quan trọng bằng hình thức mượn một bài ca dao, câu thành ngữ hóm hỉnh, nhẹ nhàng như bài ca dao trên là thật tinh tế, khéo léo,nó như thích hợp không chỉ với tuổi thơ mà cả với người lớn chúng ta.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *