Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích bài ca dao sau “Cưới nàng anh toan dẫn voi ..”- Văn 10

Phân tích bài ca dao sau “Cưới nàng anh toan dẫn voi ..”- Văn 10

Đề bài: Em hãy phân tích câu:

Cưới nàng, anh toan dẫn voi,

Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn.

Dẫn trâu, sợ họ máu hàn,

Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân.

Miễn là có thú bốn chân,

Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng.

Chàng dẫn thế em lấy làm sang,

Nỡ nào em lại phá ngang như là…

Người ta thách lợn thách gà,

Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:

Củ to thì để mời làng,

Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi.

Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi!

Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà;

Bao nhiêu củ rím, củ hà,

Để cho con lợn, con gà nó ăn…

Ca dao – dân ca được coi là một thể loại văn học dân gian mà nó dường như có khả năng đi sâu phản ánh mọi mặt cuộc sống tinh thần cũng nư vật chất của nhân dân lao động. Và có lẽ rằng chính phong tục cưới xin cũng là một để tài quen thuộc mà ca dao thường quan tâm, miêu tả. Dường như chính với cái nhìn hóm hỉnh, hài hước, tác giả dân gian phản ánh phong tục cưới xin ngày xưa qua bài ca dao sau đây:

Cưới nàng, anh toan dẫn voi,

Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn.

Dẫn trâu, sợ họ máu hàn,

Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân.

Miễn là có thú bốn chân,

Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng.

Chàng dẫn thế em lấy làm sang,

Nỡ nào em lại phá ngang như là…

Người ta thách lợn thách gà,

Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:

Củ to thì để mời làng,

Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi.

Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi!

Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà;

Bao nhiêu củ rim, củ hà,

Để chò con lợn, con gà nó ăn…

Bài ca dao thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người lao động  cho dù là chính trong cảnh sống nghèo khó thì người dân lao động vẫn luôn luôn lạc quan, yêu đời. Và cho dù là đám cưới nghèo đến vậy mà vẫn vui. Thì những người bình dân đã tìm thấy niềm vui ngay trong cảnh nghèo như thế.

Đây có thể được xem như chính là tiếng cười tự trào của người bình dân trong ca dao. Người lao động tự cười mình trong cảnh nghèo. Dường như ta lại chọn đúng cảnh đám cưới là lúc bộc lộ rõ nhất cái nghèo để cưới, mà như để vui, để thể hiện lòng yêu đời, ham sống. Có lẽ rằng khi mà người ta tự cười mình thì tiếng cười ấy bộc lộ rõ nhất bản lĩnh và quan niệm sống của họ. Vậy thì ta bắt gặp ở đây, người nông dân cũng như đã tự cười mình như thế nào và tiếng cười ấy đã cho ta thấy tâm hổn của họ ra sao?

Và bài ca dao như cũng chính là cuộc đối thoại lí thú giữa chàng và nàng. Có lẽ rằng chinh các tác giả dân gian đã mượn hình ảnh trào lộng, hài hước để thể hiện nội dung trữ tình. Và người đọc có thể nhận ra được chính tình yêu của chàng trai và cô gái sắp sửa tiến tới hôn nhân. Và như cũng đã để đi tới trăm năm hạnh phúc, đôi trai tài gái sắc còn phải bước qua cửa ải xin cưới, hay đó là cảnh dẫn cưới, đây cũng là tập tục gây trở ngại cho không ít cặp uyên ương khi thành vợ thành chồng.

Khi mà đứng trước sự việc hệ trọng của đời người như vậy, ta có thể thấy được chàng và nàng không còn mơ mộng như lúc mới yêu nhau được nữa. Dường như ở hai người đã tâm sự, bàn bạc với nhau thật kỹ lưỡng để trước khi chính thức trình quan viên hai họ về dự định cho đám cưới nay mai.

Và có thể nói rằng chính những sự lí thú bắt đầu từ chỗ chàng trai chủ động kể về những lễ vật mà mình lúc này đây thì vẫn như đã toan dẫn cưới khi anh ta chưa hể hỏi người yêu là nhà gái thách cưới những gì. Chàng trai hồn nhiên giãi bày tâm tư của mình cho cô gái rằng:

Cưới nàng, anh toan dẫn voi,

Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn.

Dẫn trâu, sợ họ máu hàn,

Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân.

Miễn là có thú bốn chân,

Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng.

Và có thể thấy được chính lời tâm sự bộc lộ hoàn cảnh, tấm lòng, tính nết, tâm tư, nguyện vọng của chàng trai. Nhà nghèo thì nghèo thật đấy nhưng chuyện cưới vợ chẳng lẽ lại không có lễ vật dẫn cưới theo đúng phong tục hay sao chứ? Dễ nhận thấy được chính sự khoác lác, ba hoa của chàng trai được tác giả hé mở qua từ “toan” được dùng đặc sắc

“Cưới nàng, anh toan dẫn voi… “

Có thể nói đây chính là một ý định phi lí khó có thể thành hiện thực. Chàng trai này dường như cũng đã thật khôn ngoan đưa ra những lễ vật chỉ có trong tưởng tượng của mình. Đó là những con voi, trâu, bò… toàn những con vật quý hiếm và thật cao sang, hoặc đắt tiền, có khi cả đời anh ta không thể nào mua được.

Phan tich bai ca dao cuoi nang anh toan dan voi

Và như có thể để trấn an người yêu, chính bằng lối nói khoa trương, phóng đại, ta như thấy được chính chàng trai đã dõng dạc lặp lại ba lần với vẻ tự tin như đinh đóng cột rằng là dẫn voi, dẫn trâu, dẫn bò. Chàng trai dường như cũng đã khéo “tưởng tượng” ra lễ cưới thật sang trọng, lình đình. Và cho đến cuối cũng ai ngờ mỗi lần công bố lại là một lần thay đổi, mỗi lần thay đổi lại được giải thích bằng lí do nực cười đó chính là dẫn voi / sợ quốc cấm, dẫn trâu / sợ máu hàn và dẫn bò/ sợ họ nhà nàng co gân. Ta như nhận ra được những lí lẽ của chàng trai thoạt nghe cũng có vẻ chấp nhận được. Và thông qua đó thì chàng giải thích lí do không dẫn các lễ vật nêu trên một cách khôn ngoan đó chính là do một phần vì tôn trọng luật pháp, phần vì lo lẳng cho sức khỏe họ hàng nhà của nhà gái.  Và đây cũng quả đúng là một chàng rể chu đáo, cẩn thận, ai nỡ ngờ vực lòng thành của chàng.

Khi chúng ta đọc kĩ, thì dường như chúng ta sẽ thấy với lối nói giảm dẫn những con vật to lớn như con voi – trâu – bò – chuột. Va quả thực chính chàng trai đã khéo léo đánh đồng con voi, con trâu, con bò với con chuột, vì chúng đều là thú bốn chân. Người đọc như đã thấy được một sự khéo léo còn được tô vẽ bằng hình ảnh hài hước: dẫn con chuột béo, có nghĩa chính là lễ vật cũng đàng hoàng, tươm tất để mời dân mời làng, nào có thua kém gì so với tất cả các lễ vật khác.

Và cũng chính bằng biện pháp trào phúng sắc sảo, các tác giả dân gian đã chi ra sự lúng túng, như cũng có cả sự bao biện của chàng trai. Và đó có cả những sự khoe khoang, khoác lác dù có tinh ranh đến đâu và ngay cả có lập luận khôn ngoan đến mấy thi cuối cùng sự thật dường như cũng đã bị phơi bày trước con mắt của cô gái mà thôi

 

Nhưng thật bất ngờ khi ngược lại, cô gái trong bài ca dao lại thản nhiên, bình tĩnh, không chê bai, không từ chối mà còn khen chàng trai kia nữa. Đó là “Chàng dẫn thế em lấy làm sang”. Hơn nữa cô gái như đã còn lạ gì tính sĩ diện của chàng trai muốn làm đám cưới thật linh đình trong khi nhà nghèo, dường như chính tiền nong chẳng có. Cô gái ở đây cũng như đã thông minh đã bắt thóp được điểm yếu của chàng trai. Bằng chính một tấm lòng chân thành của người vợ tương lai, cô ôn tồn giãi bày ý định của mình:

Người ta thách lợn thách gà,

Nhà em thách cưới một nhà khoai lang.

Có thể thấy được chuyện cưới xin là việc hệ trọng nhất trong đời người con gái, vậy mà cô chi thách có… một nhà khoai lang mà thôi. Ta như thấy cô gái không hề đả động hay nhắc gì đến những con vật quý hiếm như chàng trai đã nói ở trên. Lễ vật của cô gái quả thật tầm thường quá. Nhưng qua đây lại cho thấy được sự yêu thương gắn bó tình cảm của hai người. Cô gái như còn căn dặn chàng trai

Củ to thì để mời làng,

Còn như củ nhỏ họ hàng ăn chơi.

Làng là các vị chức sắc trong làng xã, mỗi khi có ma chay, cưới hỏi, phải nghĩ đến họ trước tiên. Cô gái dường như cũng đã cẩn thận chọn những củ to để mời làng theo đúng lễ nghi. Còn khoản đãi con họ hàng cũng là việc quan trọng và cô gái dùng những củ nhỏ hơn.

Tiếng gọi chàng ơi!  Ta nghe mà sao như thấy bồi hồi như thất thổn thức như thổn thức tận đáy lòng cô gái. Có lẽ rằng chính cô muốn có sự đồng cam cộng khổ với người yêu. Cô cũng như thật đảm đang khi đã tính toán tỉ mỉ: bao nhiêu củ mẻ sẽ để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà. Và chàng trai như thật hạnh phúc khi lấy được một người con gái như đã biết vun vén mọi thứ trong nhà như cô gái này

Có lẽ rằng khi đọc bài ca dao trào lộng “Cưới nàng anh toan dẫn voi…,” nhưng dường như đằng sau tiếng cười hả hê có khi là nước mắt. Với chính những tình cảm sâu sắc cả sự thương yêu, đồng cảm trong cuộc sống, thuận vợ thuận chồng trong nếp nghĩ và công việc, và đó chính là động lực là lý do để những đôi lứa đang yêu nhất định sẽ sống hạnh phúc. Đó cũng cùng là ước mơ của người bình dân tự ngàn xưa.