Home / Văn mẫu THCS / Văn lớp 9 / Phân tích “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”-Văn 9

Phân tích “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”-Văn 9

Đề bài: Em hãy phân tích “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật.

Phạm Tiến Duật được biết đến là một trong những nhà thơ trưởng thành trong phong trào kháng chiến chống Mỹ. Có thể thấy được những sáng tác của ông lôi cuốn người đọc không phải bằng ngôn từ hoa lệ, hay là những ngôn từ trau chuốt mà bằng sự mạnh mẽ, nhó như thể hiện chính bằng hiện thực cuộc sống. Bài thơ đặc sắc của ông đó là “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” dường như là một bài thơ tiêu biểu cho phong cách sáng tác độc đáo đó. Thông qua bài thơ ta như thấy được hình ảnh người lính hiện lên đậm nét qua ngòi bút sắc sảo của Phạm Tiến Duật.

Trong chiến tranh thì cuộc kháng chiến chống Mỹ tàn khốc, ác liệt dường như cũng đã khiến nhân dân phải rơi vào cảnh lầm than và khổ cực biết bao nhiêu. Ta như thấy được chính những người chiến sỹ vượt qua gian lao để làm nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc. Và rồi đó hình ảnh những người lính bộ đội cụ Hồ như đã được hiện lên một cách chân thực không tô vẽ:

Không có kính không phải vì xe không có kính

Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi

Có thể khẳng định chỉ với hai câu thơ như hai nét chấm phá nhưng tác giả đã vẽ lên bức tranh hiện thực nó chính là sự tàn khốc của chiến tranh. Tác giả Phạm Tiến Duật dường như cũng đã đưa ra một lý do hiển nhiên , đủ sức thuyết phục cho việc chiếc xe không có kính. Ta như thấy được với hai từ “không” được đặt trong một câu thơ đã khẳng định rằng đó là chính sự thật hiển nhiên, khi mà bọn Mỹ độc ác đã trút bao nhiêu hận thù, mưa bom bao đạn như ném xuống mảnh đất đây đau thương này. Vẫn còn đó là những lời thơ của tác giả gần gũi với lời ăn tiếng nói của mỗi người nên rất dễ hiểu, dễ thấm biết bao nhiêu.

Ta như thấy được những hình ảnh người lính bộ đội cụ Hồ hiện lên với phong thái hiên ngang, oai phong đó là:

Ung dung buồng lái ta ngồi,

Nhìn đất, nhìn trời nhìn thẳng

Phan tich bai tho ve tieu doi xe khong kinh

Sử dụng thành công biện pháp đảo trật tự cú pháp, và tính từ “ung dung” duuowngf như đã được đặt ở đầu câu đã nhấn mạnh tư thế ngồi lái xe mà như tràn đầy kiêu hãnh. Người lính lái xe như lại có thể làm chủ được chiến trường mà không hề nao núng. Đại từ “ta” vừa là chính mình, nó cũng đồng thời như vừa mang ý nghĩa đại diện cho nhiều người, và hơn nữa là cho một quốc gia luôn trong tâm thế sẵn sang đánh địch. Và cũng có thể nói đây chính là một thủ pháp nghệ thuật đầy ẩn ý của chính tác giả. Không gian như mở ra trước mắt người lính đó là trời đất như bao la hơn. Và sử dụng từ thấy như là mỗi lần phát hiện của người lính hay chính là của tác giả.

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim

Như sa như ùa vào buồng lái

Ta như thấy được ở câu thơ này đã có sự chuyển đổi cảm giác thật tinh tế mà lại rất  nhạy cảm. Từ “nhìn” được sử dụng dường như không còn giữ nguyên nghĩa gốc nữa mà đã chuyển sang ý nghĩa khác rồi. Có lẽ rằng chính lúc này không những nhìn thấy đường, thấy trời đất, mà dường như ta lại thấy cả “gió vào xoa mắt đắng”, “thấy con đường chạy thẳng vào tim”. Thật vậy, trong lòng người chiến sỹ đang có một ý chí quyết tâm cao độ lắm cho nên mới cảm nhận được sự tinh tế cũng như đồng thời nhận ra những hiểm nguy phía trước, và người lính dường như vẫn cố gắng kiên cường để vượt qua. Và đó chính là một không gian bao la, rộng lớn như bao trùm lên phía trước vậy.

Và trong hiện thực chiến tranh dường như cũng đã không còn khốc liệt, đan xen vào đó là sự hóm hỉnh, là cả sự vui tươi của những người lính cách mạng. Các anh thật hài hước và tếu táo liên tưởng đến một không gian lãng mạn, vui tươi giữa cảnh bom đạn khốc liệt. Ta như thấy được chính những ngôi sao trên trời cao và những cánh chim chao liệng ở phía ngoài kia dường như cũng đã khiến người lính cách mạng cứ ngỡ như đang “sa”, đang “ùa” vào buồng lái vậy.

Và cho đến đoạn thơ sau tác giả cũng như đã diễn tả được sự khốc liệt của chiến tranh:

Không có kính ừ thì có bụi

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Không có kính ừ thì ướt áo

Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời

Chưa cần rửa, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi

Hoàn cảnh hiện thực chiến tranh khốc liệt, và có cả sự tàn khốc được vẽ lên qua ngòi bút chân thực của tác giả. Và cũng chính với ngôn ngữ giản dị như tạo được sự gần gũi với đời sống của con người. Và chính với một từ “ừ” khiến cho câu thơ trở nên nhẹ tênh như long hồng, và đó chính là không một chút do dự hay vướng bận. Và cũng chỉ với một từ “ừ” cũng như đã khiến cho tâm trạng của những người lính trở nên nhẹ nhõm hơn. Có thể nói chính sự khốc liệt của chiến tranh và thiên nhiên dường như cũng đã khiến không làm chùn bước, ý chí của những người lính cách mạng.

Sử dụng độc đáo điệp từ “chưa cần” càng như đã khẳng định tâm thế hiên ngang, bất cần đời của anh bộ đội cụ Hồ năm nào. Nhưng cũng chính điều này dường như cũng đã làm nên phong cách “ngông” và đó cũng chính là cả phong thái ung dung cần phải có trong cuộc kháng chiến đầy ác liệt như thế này.

Trong chiếc tranh, trong mưa bom bão đạn thì người lính lại càng phải đối mặt với những hiểm nguy. Vì vậy mà tình đồng chí, dồng đội được nêu cao hơn bao giờ hết.

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Đã về đây họp thành tiểu đội

Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới

Bắt tay nhau qua của kính vỡ rồi

Hình ảnh thơ thật đẹp, thật đáng ngưỡng mộ. Vượt qua bao nhiêu bom đạn, thử thách những chiếc xe từ trăm mọi ngả đường đã về một nơi tụ hội, để kể cho nhau nghe những trận chiến đã vượt qua. Hình ảnh “bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi” thực sự khiến người đọc ứa nước mắt, vì nó thật đẹp và cao cả.

Ta như cũng đã nhận thấy được chính tình cảm thân thiết, gắn bó giữa những người đồng đội dường như cũng đã khiến cho cuộc chiến tranh bớt tàn khốc, và cũng như đã bớt ảm đạm hơn. Cho dù trong mọi hoàn cảnh thì ta có thể thấy được tình cảm luôn có thể chiến thắng tất cả. Nó cũng đồng thời là sức mạnh tạo nên sự đoàn kết, niềm tin chiến thắng.

Có lẽ đoạn thơ cuối là đoạn thơ đẹp nhất, ấn tượng nhất:

Không có kính rồi xe không có đèn

Không có mui xe thùng xe có xước

Xe vẫn chạy vì miền nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim

Một lần nữa nhà thơ- người lính Phạm Tiến Duật dường như cũng đã khẳng định sự tàn khốc của chiến tranh, nhưng hơn hết ta như vẫn thấy được nó chính là ý chí, là niềm tin và sự nỗ lực vì miền Nam phía trước. Có thể thấy được chính hình ảnh “trái tim” ở cuối bài thơ nó cũng như đã thật gợi mở ra một không gian nghệ thuât thật nên thơ, trữ tình.

Bài thơ đặc sắc “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật dường như cũng đã khắc họa thành công hình ảnh người chiến sỹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trường kỳ của dân tộc, nó như vừa kiên cường, vừa hiên ngang. Đó chính là một hình ảnh đẹp xuyên suốt cả bài thơ này.