Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích đoạn thơ “Trao duyên” của Nguyễn Du-Văn lớp 10

Phân tích đoạn thơ “Trao duyên” của Nguyễn Du-Văn lớp 10

Đề bài : Em hãy phân tích đoạn thơ “Trao duyên” của Nguyễn Du.

Duyên phận chính là của trời cho,và con người không được cưỡng cầu và càng không nên ép buộc, nhờ vả. Thế nhưng điều này lại sai khi Thúy Kiều trong đoạn trích “Trao duyên” (Truyện Kiều) của Nguyễn Du cũng như đã cho mình cái đặc quyền đị “nhờ”. Chữ “cậy” duyên như vậy. Tác giả Nguyễn Du thật tài tình khi đã phân tích thành công tâm trạng chua xót, và dường như cũng đã đầy sự đớn đau của Thúy Kiều khi nàng phải trao mối duyên đầu với Kim Trọng cho em gái là Thúy Vân. Có thể xem đây chính là một nghịch cảnh trớ trêu, bất hạnh.

Và cũng như đã gọi là duyên thì đến rất tự nhiên, đi tìm cũng không được, duyên đến thì giữ, duyên đi thì buông tay. Đó còn chính là duyên phận của mỗi người, mỗi cuộc đời khi gặp gỡ nhau. Trong tình yêu thì chữ ‘duyên” này như lại càng lớn lao và quan trọng. Nhưng có thể nhận thấy Thúy Kiều trong đoạn trích “Trao duyên” thì nàng đã phải mang chữ duyên của mình gởi nhờ một người khác.

Đại thi hào Nguyễn Du đã chua xót khi khắc họa tâm trạng của Thúy Kiều lúc này:

Cậy em em có chịu lời

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa

Và dù chỉ với hai câu thơ nhưng biết bao chua xót và dằn vặt, biết bao nước mắt và đau đớn. Dường như từ “cậy” đã được đặt lên đầu câu diễn tả hoàn cảnh ngặt nghèo, khó thưa, khó gửi của Thúy Kiều. Và vốn dĩ nhân vật Thúy Kiều là chi, sẽ không có chuyện “thưa”, “lạy” người em của mình là Thúy Vân bất cứ việc gì. Nhưng lại là trong hoàn cảnh này, nàng đã phải làm những việc tưởng chừng như nghịch lý như vậy. Có thể thấy mối duyên với chàng Kim được xem là mối duyên trời cho, nhưng số phận của Thúy Kiều như giờ đã nổi trôi, bấp bênh, nàng không muốn phụ chàng. Và chính vì vậy nên đã muốn cậy nhờ em gái nối tiếp mối duyên dở dang ấy. Câu thơ dường như chất chứa, như cứa vào lòng người đọc nỗi chua xót cùng cực. Từ “cậy” chính là một điểm nhấn, là sự thành công về mặt ngôn ngữ của Nguyễn Du.

Thúy Kiều cũng đã bắt đầu giãi bày nỗi lòng của mình bằng những câu thơ như dao cắt:

Giữa đường dứt gánh tương tư

Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em

Kể từ khi gặp chàng Kim

Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề

Sự đâu sóng gió bất kì

Hiểu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai.

Và khi cho đến đây thì người đọc đã thực sự hiểu hết ý nghĩa của từ ‘cậy”, nó không còn là nhờ nữa mà mang tính chất ép buộc. Và có lẽ phaie bắt buộc phải làm. Thúy Kiều như cũng đã hiểu được hoàn cảnh, hiểu được nỗi đau của bản thân mình. Nàng dường như cũng đã hi sinh chữ tình vì chữ hiếu, quyết phụ chàng Kim, chứ nàng lại không thể phụ cha mẹ. Dường như một người con gái yếu đuối, mỏng mang nhưng rất mực hiếu thảo. Có thể thấy được “Gánh tương tư” đã đứt gánh, mối duyên đã vỡ, nhưng có thể thấy Kiều không muốn chàng Kim đau lòng. Và dường như nàng chỉ mong Thúy Vân có thể nối lại mối duyên này. Và đặc dù “trao duyên” cho em gái đó nhưng lòng nàng đau như cắt. Và cả những hẹn ước, những mong chờ, và cả những kỉ niệm cứ như xát muối vào trong trái tim người con gái mỏng manh ấy.

phan tich trao duyen

Thúy Kiều cũng đã rất khéo léo khi ‘cậy” duyên em gái, đã đem chuyện mãu mủ để ép Thúy Vân nên Thúy Vân lại như không thể từ chối được:

Ngày xuân em hãy còn dài

Xót tình máu mủ thay lời nước non

Chị dù thịt nát xương tan

Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây

Hai chị em Thúy Kiều và Thúy Vân dường như đều đang “đến tuổi cập kề’ nhưng nàng lại nhắn nhủ với Thúy Vân rằng “ngày xuân em còn dài”. Và chính vì vậy nên Thúy Vân có thể gánh tiếp mối duyên với chàng Kim, với người mà Kiều yêu thương. Đó chính là một sự chua xót đến đau lòng khi Kiều nhắc đến cái chết, một dự liệu chẳng lành hay đó còn là một cuộc đời sẽ chẳng bình an mà nàng sắp phải mang. Thúy vân cũng có thể giúp đỡ thì dù mai này có chếtđi chăng nữa thì nàng Kiều vẫn “ngậm cười chín suối”. Qua đây chúng ta cũng như đã thấy được tấm lòng, sự lương thiện, sống và yêu hết lòng mình.

Ta như thấy được “Trao” đi mối duyên mà bản thân nâng niu, và rất đỗi trân trọng là điều đau đớn, chua xót mà Kiều phải gánh chịu. Nhưng dường như đây cũng chính là con đường Kiều phải chọn để di, vì có lẽ Kiều không còn lựa chọn nào khác nữa. Kiều đã rất mong cho cô em gái có thể giữ lấy mối duyên mà cô phải buông bỏ, như để không phụ tấm lòng của Kim Trọng.

Chính cái chết càng hiển rõ nét trong những lời nói của Kiều:

Mai sau dù có bao giờ

Đốt lò hương ấy so tơ phím này

Trông ra ngọn cỏ lá cây

Thấy hiu hiu gió thì hay chị về

Hồn còn mang nặng lời thề

Nát thân bồ liễu đèn nghì trúc mai

Dạ đài cách mặt khuất lời

Rảy xin chén nước cho người thác oan.

Con người khi phải sống trong xã hội nhiều bất công, những người đáng lẽ ra phải được hưởng một cuộc sống hạnh phúc trọn vẹn nhưng không, con người lại phải lựa chọn con đường đi nhiều nước mắt. Có lẽ ngay cả cái chết không phải là kết thúc đối với Kiều, vì nàng Kiều dường như còn mang nặng món nợ lớn với đời, với Kim Trọng. Thúy Kiều như cũng chỉ có thể bất lực với tình yêu của mình, mong Kim Trọng có thể hiểu được. Có thể thấy chính sự bế tắc và đau khổ trong lòng Thúy Kiều dường như chồng chất và đè nén xuống tận sâu thẳm không thể thoát ra được. Nguyễn Du thật tài tình khi đã sử dụng những từ ngữ có sát khí mạnh, cứa vào lòng người đọc một nỗi đau tận trái tim. Thật là thương cho cô gái yếu đuối, thương cho cô gái với trái tim yêu chân thành nhưng lại rơi vào bế tắc cùng cực như vậy.

Ta có thể khẳng định rằng với đoạn trích “Trao duyên” thực sự khiến người đọc không kìm được cảm xúc khi mà nghĩ đến thân phận và nỗi đau mà người con gái hiếu thảo ấy phải gánh chịu. Trong chính cái xã hội bất công, lòng người bạc bẽo đã đẩy những phận người thấp cổ bé họng vào con đường không lối. Thúy Kiều và mối tình đứt gánh ấy dường như chính là minh chứng cho điều đó.