Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích đoạn trích “Nỗi thương mình” của Nguyễn Du-Văn 10

Phân tích đoạn trích “Nỗi thương mình” của Nguyễn Du-Văn 10

Đề bài: Em hãy phân tích đoạn trích “Nỗi thương mình của” Nguyễn Du   

Có thể thấy rằng khi đọc kiệt tác đặc sắc và nổi bật nhất- “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, thì dường như người đọc như được dõi theo từng bước chân trên chặng đường cuộc đời của một nàng Kiều. Nàng Kiều là một người được biết đến là có cả tài sắc vẹn toàn mà bạc mệnh, và có thể cùng vui về mối tình đẹp Kim – Kiều, Kiều như cũng đã cảm thương trước hành động bán mình để chuộc cha của nàng. Hơn nữa chúng ta như còn đồng cảm xót thương khi Kiều phải vào chốn lầu xanh ô nhục. Dường như chính tất cả những điều ấy là nhờ vào tài năng nghệ thuật của Nguyễn Du cũng như đã để lại cho nền văn học nước nhà một tuyệt tác văn chương.

Đoạn trích ấn tượng “Nỗi thương mình” trích trong kiệt tác “Truyện Kiều’ được xem là những câu thơ mà Nguyễn Du đã như dành cho nhân vật chính trong tác phẩm của mình là nàng Kiều. Ông như cũng đã lên tiếng tự xót thương cho số phận đau đớn tủi nhục của mình sau khi bị mắc lừa Sở Khanh và đã lại bị Tú đẩy vào chốn lầu xanh sống cuộc đời nhơ nhớp, ô nhục.

Và có thể thấy những câu thơ mở đầu đã vẽ ra một viễn cảnh tại chốn lầu xanh – nơi mà nàng Kiều bị ép vào đó:

Biết bao bướm lả ong lơi

Cuộc vui đầy tháng trận cười suốt đêm

Dập dìu lá gió cành chim

Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh

Qủa thực ta như thấy những hình ảnh mang tính ước lệ tượng trưng đã được Nguyễn Du cũng như đã sử dụng để vẽ nên một bức tranh về khung cảnh nơi đây: “bướm lả ong lơi”, “cuộc vui”, “trận cười”…cũng như đã khiến cho người đọc có thể tưởng tượng ra một không khí vui tươi và có cả sự nhộn nhịp tại nơi “mua sắc bán hoa” này. Đặc biệt hơn nữa, đáng nói ở đây chính là việc sử dụng các điển tích điển cố là bút pháp nghệ thuật được Nguyễn Du cũng như đã sử dụng phổ biến trong Truyện Kiều và ở đây cũng vậy, “lá gió cành chim” và “Tống Ngọc, Trường Khanh” chính là  các điển tích điển cố như đã được tác giả tinh tế đưa vào và sử dụng để chỉ khách làng chơi. Có thể thấy rằng ở bề ngoài là vui vẻ đấy nhưng ẩn sâu bên trong cái vẻ hào hoa ấy chính như là một cuộc sống tăm tối của những số phận như nàng Kiều.

Phan tich doan trich noi thuong minh

Và sau khi miêu tả khung cảnh chốn lầu xanh xong thì tác giả lại đi vào miêu tả tâm lý của nàng Kiều:

Khi tỉnh rượu lúc tàn canh

Giật mình, mình lại thương mình xót xa

Và ta như thấy được trong mỗi cuộc vui, nàng như đã uống rượu để quên đi tất cả nhưng không thể lúc nào cũng say được. Và trong lúc này nàng uống rượu để rồi đến khi tỉnh lại thì bao nỗi ê chề cho đến nhục nhã lại ùa về trong tâm trí nàng, nàng “giật mình”. Có lẽ rằng chính là một cái giật mình trong nhận thức khi Kiều ý thức được về phẩm giá của mình và để rồi như chính bản thân mình lại tự thương mình. Ta như có thể thấy với ba chữ mình được lặp lại cho ta thấy nỗi đau khổ giằng xé trong tâm trí nàng như thế nào?

Nàng Kiều dường như lúc này cũng đã từng có một cuộc sống đầy đủ hạnh phúc đấy chứ, nhưng giờ đây cuộc sống đó đã lùi vào, cũng như cũng đã bị vùi vào quá khứ bỏ lại nàng với cuộc sống tại nơi được coi là “dơ bẩn” của xã hội:

Khi sao phong gấm rủ là

Giờ sao tan tác như hoa giữa đường

Mặt sao dày gió dạn sương

Thân sao bướm chán ong chường bấy thân

Nguyễn Du dường như cũng đã sử dụng những phép đối trong những câu thơ trên: “khi sao”, “giờ sao”; “mặt sao” và cả “thân sao” như để theo sau những từ đó là những hình ảnh mà Kiều như cũng đã dùng để nói về bản thân mình với bao nỗi tủi nhục. Đó chính là những nỗi đắng cay nàng phải nếm trải mà không biết chia sẻ cùng ai, và dường như nàng chỉ biết tự mình xót thương cho số phận của mình, các hình ảnh ẩn dụ đặc sắc như các“hoa, gió, sương, bướm, ong” và thủ pháp nghệ thuật đối có tác dụng cực tả nỗi đau đớn về tinh thần này.

Và có thể nói cho đến đoạn này, như lại thêm một lần nữa Nguyễn Du cũng như lại miêu tả kĩ hơn về cuộc sống chốn lầu xanh – nơi mà nàng Kiều đang sống nhưng tưởng như là đã chết:

Đòi phen gió tựa hoa kề

Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ

Đòi phen nét vẽ câu thơ

Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa

Có thể thấy rằng chính là một bức tranh về khung cảnh chốn lầu xanh được tác giả vẽ ra với đầy đủ tất cả những cảnh sắc nào hoa của mùa xuân và đó còn cả là gió thổi của mùa hạ. Cả cái ánh trăng sáng vằng vặc của mùa thu và tuyết trắng rơi của mùa xuân, không những vậy thôi đâu mà dường như tại nơi đây còn có “cung cầm”, “nước cờ dưới hoa” và cả những “nét vẽ” và câu thơ hàm ý về cầm, kì, thi, họa là những “ngón tài” mà nàng Kiều lại như cũng rất say mê. Ta có thể thấy được trước cảnh vật hoa lệ, mĩ miều như thế, thì đáng lẽ ra tâm trạng của nàng Kiều phải vui nhưng Nguyễn Du lại viết:

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ

Và chính với hai câu thơ cho ta thấy Kiều dường như không những không vui tại chốn có vẻ đẹp hoa lệ này mà dường như chính tâm trạng của Kiều lúc này lại như chỉ là nỗi buồn chồng chất nỗi buồn mà thôi. Có lẽ rằng chỉ với hai câu thơ thôi nhưng tác giả tài năng Nguyễn Du đã thể hiện nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật bậc thầy của mình thông qua việc đó chính là “tả cảnh ngụ tình”. “Tả cảnh ngụ tình” hay đó chính là việc mượn cảnh vật để nói về tâm trạng con người. Cảnh vật lúc này chỉ là những thứ vô tri, vô giác vậy mà khi đi vào trong thơ Nguyễn Du nó đã trở thành những sinh thể có hồn, cảnh vật lại cũng như đã biết “đeo sầu” và buồn theo nỗi buồn của con người. Dường như chỉ trong thơ của Nguyễn Du ta mới có thể thấy mối liên hệ giữa cảnh vật và con người.

Ngoài mặt thì ta như vẫn thấy Kiều vẫn phải tươi cười để chào đón khách nhưng đó chỉ là cái “cười gượng” cười ép buộc mà thôi, thật đau lòng xót xa:

Vui là vui gượng kẻo là

Ai tri âm đó mặn mà với ai?

Có thê nói chính câu hỏi tu từ đã khép lại đoạn trích như một sự hoài nghi, bế tắc về cuộc sống hiện tại của Kiều, tìm đâu ra “tri âm” tại một nơi như thế?

Đoạn trích đặc sắc “Nỗi thương mình” còn được xem là một tiếng lòng của nàng Kiều sau khi bị lừa vào chốn lầu xanh. Và cũng với nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật bậc thầy của mình thì tác giả Nguyễn Du đã cho người đọc thấy được tâm trạng cô đơn tủi nhục của Thúy Kiều. Thông qua đó cũng đã như làm nổi bật giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm và tố cáo xã hội phong kiến thời xưa dường như cũng đã chà đạp lên phẩm giá con người.