Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích giá trị tuyên ngôn độc lập của “Bình Ngô đại cáo”-Văn 10

Phân tích giá trị tuyên ngôn độc lập của “Bình Ngô đại cáo”-Văn 10

Đề bài: Em hãy phân tích giá trị tuyên ngôn độc lập của “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi.

Chúng ta biết đến người anh hùng Nguyễn Trãi đã viết tác phẩm có giá trị “Bình Ngô đại cáo” bằng với cảm hứng chính trị và cảm hứng nghệ thuật. Có thể nói rằng chính cảm hứng chính trị để làm nên bản Tuyên ngôn Độc lập lần thứ hai của nước Việt ta sau Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt. Dường như chính cảm hứng nghệ thuật như lại để làm nên một kiệt tác văn chương. Hai cảm hứng ấy hoà quyện làm một trong “Bình Ngô đại cáo” cũng như đã góp phần khẳng định độc lập chủ quyền của dân tộc và nêu cao ý nghĩa chiến thắng.

Và dường như cũng chính với một dân tộc, độc lập chủ quyền là cái gốc của dân tộc, là nền của quốc gia. Trong tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” thì tác giả Nguyễn Trãi khẳng định nền thái bình của dân tộc một cách thật là sâu sắc. Nhà văn cũng như đã xây dựng được hình ảnh đất nước hoàn chỉnh:

Như nước Đại Việt ta từ trước

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu

Đối chiếu lại với “Nam quốc sơn hà’ tương truyền của Lý Thường Kiệt:

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Rành rành định phận ở sách trời

Ta cũng như đã thấy được việc phân chia lãnh thổ trong quan niệm của Lý Thường Kiệt lại như đã dựa vào thiên mệnh. Trái lại với đó thì trong quan niệm của Nguyễn Trãi, thì có thể thấy rằng việc phân chia lãnh thổ lại dựa vào nhân định. Và dường như không chỉ tự hào về chủ quyền lãnh thổ, nhà văn như đã còn tự hào về phong tục tập quán và truyền thống lịch sử của dân tộc:

Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương.

Thật dễ có thể chỉ ra trong câu văn, tác giả đã đưa ra các hình ảnh tương đương. Một bên được nhắc đến  là “Triệu, Đinh, Lý, Trần”, bên kia là “Hán, Đường, Tống, Nguyên”. Tác giả thật tài tình khi đã đặt các triều đại ở vị trí song song đứng ngang hàng nhau. Tác giả Nguyễn Trãi đã khẳng định sự to lớn, cũng như chính những sự lớn lao của dân tộc ta. Nhà thơ rất đỗi tự hào, và như đầy kiêu hãnh về đất nước mình sánh ngang với cường quốc Trung Hoa. Đất nước rộng lớn-Trung Hoa có bao nhiêu triều đại thì Đại Việt ta cũng có bấy nhiêu triều đại không hề kém cạnh. Đất nước Trung Hoa lớn mạnh thì Đại Việt cũng lớn mạnh như thế mà thôi. Nhưng vì sao Đại Việt ta tuy có một diện tích nhỏ bé và khiêm tốn, người cũng không đông, nhưng lại có thể thật lớn mạnh sánh ngang với các cường quốc phương Bắc? Phải chăng là do:

“… Hào kiệt đời nào cũng có”?

Ta có thể lý giải, để có thể làm nên một dân tộc anh hùng chính bởi những con người anh hùng. Thì dường như những bậc anh hùng ấy như những vị thần mang hạnh phúc đến cho muôn dân. Và khi mà xã tắc từ đây vững bền thì giang sơn từ đây mới có thể như đổi mới có thể “Kiền khôn bĩ mà lại thái Nhật nguyệt hối mà lại minh”. Chính cái giọng điệu đoạn văn có vẻ trầm lắng hơn, chậm rãi hơn, thể hiện tâm trạng ôn tồn, tâm sự như thật thấy có sự thư thái của tác giả. Và để có thể trải qua biết bao cuộc chiến đấu vất vả, đầy sự hiểm nguyvà dường như chính con người lại trở về với cảnh thái bình. Câu văn thật độc đáo những cũng lại đã có thể thể hiện sự chiêm nghiệm của tác giả Nguyễn Trãi về chính những hiện thực đất nước. Nó cũng rất giống như một tiếng thở phào nhẹ nhõm của con người. Có thể nói rằng chính cụm từ “từ đây” vừa chỉ thời gian, và nó cũng nhữ vừa chỉ không gian. Dường như ta thấy được một cuộc đời mới, một trang sử mới được mở ra cho dân tộc. Có thể nói rằng chính xã tắc ấy, giang sơn ấy bắt đầu một cuộc tái sinh vĩ đại. Nhà văn thật tinh tế khi đã mượn quy luật vĩnh hằng của tạo hoá để nói đến nền độc lập tất yếu của dân tộc. Hình ảnh to lớn và kỳ vĩ như “Càn khôn”, “nhật nguyệt”  được xem chính là hình ảnh của vũ trụ. Tác giả thật kỳ tài khi đã so sánh nền độc lập dân tộc, đó chính là một trong những tư thế làm chủ của con người với hình ảnh “càn khôn” và cả“nhật nguyệt” như chỉ để làm nổi bật sức sống muôn đời của dân tộc ấy, dân tộc Đại Việt.

gia tri cua bang tuyen ngon doc lap binh ngo dai cao

Nguyễn Trãi cũng như đã đưa ra lời tuyên bố hùng hồn về độc lập của dân tộc ta. Đó là một dân tộc Đại Việt tất yếu giành lại hoà bình. Khẳng định rằng chính nền độc lập của ta là một chân lý vĩnh hằng, đó được xem là một quy luật tất yếu. Quân dân ta dường như với một tấm lòng yêu nước tha thiết, với ý chí quyết chiến quyết thắng đã chiến đấu hết mình. Và chính cái tinh thần ấy đã được đền đắp bằng những chiến công vô cùng vẻ vang:

Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật

Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay

Đoạn văn trên thật như lại có giọng văn nhanh, mạnh, hào hùng, ta như có thể nghe như bước chân con người ra trận. Tác giả Nguyễn Trãi thật tinh tế khi đã miêu tả diễn biến các trận đánh hay cũng như chính miêu tả khí thế hào hùng và hơn nữa là khí thế như vũ bão của dân tộc. Và chỉ bằng một loạt các biện pháp nghệ thuật như nghệ thuật liệt kê, tăng tiến, đối lập thì đã làm cho ta thấy được cái tài của Nguyễn Trãi. Cái tài của ông ở đây chính là làm cho các trận đánh như đang diễn ra trước mắt chúng ta. Ta cũng như đã thấy một sự đối lập giữa quân ta và quân địch: quân ta càng đánh càng thắng, và lúc đó thì kẻ địch càng đánh càng thua, càng thất bại nặng nề. Với một loạt các địa danh, tên các trận đánh, tên các tướng giặc bại trận góp phần làm cho đoạn văn như đã trở lên giàu tính thời sự, tác giả Nguyễn Trãi đã khắc hoạ trước mắt ta một bức tranh hoành tráng.

Có thể nói rằng trong lịch sử xa xưa dưới ngòi bút của Nguyễn Trãi như được sống lại. Và với những chiến công oai hùng ấy được nhà văn cắt nghĩa rất rõ:

“Âu cũng nhờ trời đất, tổ tông khôn thiêng ngầm giúp đỡ mới được như vậy

Ta như tự hào trước những chiến thắng vẻ vang ấy”.

Nhà văn đã hùng hồn khẳng định rằng có được chiến thắng được làm nên bởi chính nỗi đau thương mất mát của dân tộc. Có thể thấy chính chiến thắng được tạo dựng bởi lòng căm thù giặc sâu sắc, bởi ý chí quyết chiến quyết thắng. Dường như không chỉ vậy, ta như đã thấy sự chiến thắng còn được tạo dựng bởi chính lịch sử truyền thống của ông cha ta.

Qua đây, người đọc như đã càng hiểu sâu sắc ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân Minh. Nó dường như cũng đã như đưa người đọc về đạo lý nhân nghĩa, đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc. Tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” luôn luôn xứng đáng là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc Việt ta.