Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phân tích tư tưởng nhân nghĩa trong Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi- Văn 10

Phân tích tư tưởng nhân nghĩa trong Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi- Văn 10

Đề bài: Em hãy phân tích tư tưởng nhân nghĩa trong “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi được biết đến là một trong những người đóng góp thật to lớn cho quê hương đất nước mà ông còn có những tác phẩm mang lại cho thi ca nước nhà thêm được những dấu ấn và giá trị riêng. Có thể nói được chọn mặt đặt tên cho các tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Trãi thì thật là khó, vì quả thực tác phẩm nào cũng có những giá trị hay. Nhưng nếu xét về mặt chính trị thì tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” được xem là một trong những tác phẩm hiếm có của dân tộc ta. Không chỉ được biết đến là một bản tuyên ngôn độc lập mà nó còn thể hiện được một tư tưởng sâu sắc. Đó chính là tư tưởng nhân nghĩa.

Có thể khằn định và cũng dễ nhận thấy rằng tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi bao trùm trong  tất cả các tác phẩm cũng như lối sống và cuộc đời của Nguyễn Trãi. Thông qua tác phẩm “ Bình ngô đại cáo” ta như thấy được tư tưởng nhân nghĩa được thể hiện ở nhiều khía cạnh, và đó là thương dân, cũng chính là vì dân, sự khoan dung độ lương, tư tưởng tiến bộ và đúng đắn “ lấy dân làm gốc” cho nên, ông dường như cũng thật như đau trước nỗi đau của dân, căm thù trước nỗi căm thù của dân.

Dường như đối với Nguyễn Trãi , tư tưởng nhân nghĩa chính là việc yên dân và trừ bạo. Và trừ bạo ngược chính là để vì dân, coi dân là gốc rễ, dân còn được xem là ngọn nguồn của sự an nguy của nước nhà, cho nên có thể nói rằng dân trăm họ là con của vua, là những đứa con mà cần phải bảo vệ che chở. Chính vì vậy mà

 “ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”

Thật dễ có thể nhận ra việc nhân nghĩa ở đây chính là yêu nước, thương dân và lớn lao hơn chính là đánh đuổi bọn xâm lược mà lại có ý đồ xâm hại đến chủ quyền lãnh thổ của nhân dân ta. Chính việc trừ bạo để yên dân và yên dân để mạnh hơn. Điều này như chính vừa là đối tượng đồng thời vừa là phương tiện của nhân nghĩa. Bên cạnh đó, ta như thấy được nó như lại mang được đậm tinh thần và sắc thái yêu nước của dân tộc Việt Nam. Và dường như người nhân nghĩa phải đứng lên đấu tranh cho hợp trời và phải hợp người nên có thể làm được “lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều “. Có thể thấy chính tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi gắn liền với tư tưởng an dân , đó như chính là một niềm khát khao mãnh liệt , mà cần phải có một sự dày công mới gây dựng và bảo vệ được. Dân được xem là sức mạnh đồng thời cũng chính là sự đoàn kết thống nhất, nó dường như cũng đã tạo nên một nguồn mạnh mẽ và như cũng đã vượt qua được mọi sự càn quét và hung tàn của kẻ thù. Suy cho đến cùng thì an dân cũng còn có nghĩa là làm cho cuộc sống nhân dân trở nên no đủ, nhà nhà yên ấm… Dường như tất cả mọi thứ phải lấy dân làm gốc, phải dựa vào sức dân, tư tưởng này như cũng đã xuất hiện và xuyên suốt từ thời nhà Lí và nó trường tồn cho tới thế hệ sau này.

Tu tuong nhan nghia trong binh ngo dai cao

Nhận định rằng chính tư tưởng nhân nghĩa không chỉ dừng lại đó mà còn là tư tưởng trọng dân, biết ơn công lao của nhân dân. Và chính việc bằng những tiếp xúc với dân chúng, Nguyễn Trãi lại như đã có cuộc sống gần gũi với dân chúng khá lâu , cho nên cũng chính vì thế mà ông cũng hiểu được nhân dân là người tạo ra của cải vật chất. Và ông được xem là người có đóng góp nhiều ngay cả ở thời bình và thời chiến. Đối với Nguyễn Trãi thì ở ông thì như cũng đã nhận thấy rất rõ những đức tính cao quý của nhân dân, nhưng cũng lại hiểu được nguyện vọng tha thiết của nhân dân, và như cũng thấy rõ được sức mạnh vĩ đại của nhân dân trong sáng tạo lịch sử.

Đặc biệt, điều phải nói lên ở đây chính là tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi còn biểu hiện ở lòng thương người. Biểu hiện còn như ở sự khoan dung độ lượng. Có thể nói rằng đây chính là một nét riêng biệt độc đáo trong tư tưởng nhân nghĩa của ông, xuyên suốt các tác phẩm. Và cái nhân nghĩa cũng như đã gắn liền với nhiệm vụ cao cả đó chính là việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, một gang một tấc cũng vô cùng quý giá. Và cả nước Đại Việt dường như cũng đứng ngang hàng với các nước khác, có lịch sử phát triển lâu dài hơn vì có một“ nền văn hiến lâu đời” . Có thể nói rằng chính những truyền thống được gìn giữ qua hàng nghìn năm dựng nước và dựng nước,tinh thần bất khuất không sọ hãi trước kẻ thù.

“ Như nước Đại Việt ta từ trước

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu

Núi sông bờ cõi đã chia

Phong tục bắc nam cũng khác”

Chính vì thế mà dường như chủ quyền của đất nước ta là của ta lúc này không ai được phép xâm lấn. Đặc biệt hơn là cùng với đó chính việc đặt ngang hàng vị thế của nước ta với các nước to lớn và hơn nữa các nước đều có quyền lực khác, để như càng nhấn mạnh thêm sức mạnh của dân tộc ta không bao giờ lụi tàn.

Nhân nghĩa cũng như đã còn được thể hiện ở sự cảm thông, đau đáu trước nỗi khốn khổ tù đày của dân chúng. Giống như một đứa con ruột của mình mà mình mang nặng đẻ đau,và để khi chứng kiến lũ con dân bị đẩy vào tù túng, khổ sở mà lòng đau như cắt:

“Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc

….

Nheo nhóc thay kẻ góa bụa khốn cùng”

Đất nước thiêng liêng củata và con người ta yêu chuộng hòa bình, trong bình ngô đại cáo đã  được xem như bản tuyên ngôn đọc lập thứ 2 của nước ta. Nhưng có thể nói thêm tư tưởng nhân nghĩa được thể hiện ở tinh thần yêu chuộng hòa bình, hay đó còn thể hiện được tinh thần nhân đạo cao cả, dù chúng ta bị chúng xâm chiếm, đày ải bao nhiêu. Dường như chính với những triết lí này của dân tộc ta được thể hiện xuyên suốt chiều dài lịch sử:

“ Tướng giặc bị cầm tù như hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng

Ta lấy toàn quân là hơn, để nhân dân nghỉ sức”

Và khi để quay trở về với việc tha cho bọn chúng cũng vì thương dân, cũng lo sợ dân sẽ mất sức mất của ,và nhân dân đã hi sinh quá nhiều vì những cuộc chiến đẫm máu. Mặc cho dù làm gì thì ông vẫn nghĩ tới lợi ích lâu dài của đất nước, và hơn hết làcủa nhân dân. Dân chúng như đã chịu cảnh lầm than nước nhà cũng chẳng được yên ổn, và dường như chỉ có tổng hợp sức mạnh mới chiến thắng tất cả

Tóm lại thì tư tưởng nhân nghĩa là một trong những nét đặc trưng xuất hiện hầu hết ở các tác phẩm của Nguyễn Trãi đặc biệt nhất và rõ nét nhất là trong bài “ Bình Ngô đại cáo”. Qua tác phẩm kinh điển này thì cũng như những tư tưởng mà ông gửi gắm. Và dường như chúng ta có thể thấy được sự khoan dung nhân đạo, như cũng đã nhìn xa trông rộng của một vị anh tài- Nguyễn Trãi.