Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao con cò mà đi ăn đêm-Văn 10

Phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao con cò mà đi ăn đêm-Văn 10

Đề bài: Em hãy phát biểu cảm nghĩ về bài ca dao con cò mà đi ăn đêm

Có thể thấy rằng những cánh cò đối với người nông dân lao động dường như đã trở thành những người bạn thân thiết. Và trên khắp cánh đồng quê  bát ngát, có lúc nào mà những người nông dân lại không gặp con cò. Và có thể thấy rằng trong những bài ca dao, cái cò chính là hiện thân của những người nông dân lao động bình thường và có những nét chất phác, siêng năng, cần mẫn, trải nhiều vất vả gieo neo. Và bài ca dao đặc sắc “Con cò mà đi ăn đêm” như cũng đã mượn tiếng kêu thương của con cò khi lâm nạn dường như cũng đã để nói về con người lao động với phẩm chất vốn có của họ: chết vinh còn hơn sống nhục:

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

Ông ơi! ông vớt tôi nao,

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng.

Có xáo thì xáo nước trong,

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con.

Khi đọc bài ca dao ta dường như cũng có thể cảm nhận đây là một bài ca dao mang tính ngụ ngôn độc đáo. Và có thể thấy rằng chính những lý tưởng cuộc sống được trình bày qua con cò đi kiếm ăn gặp nạn:

Con cò mà đi ăn đêm

 Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Ta như thấy được ở đây thì hình ảnh trọng tâm là con cò. Thường thường ta như biết được con thì cò kiếm ăn vào ban ngày. Như vậy, thì dường như ở đây là một hoàn cảnh bất bình thường. Và vì sao mà loài cò lại phải lặn lội mò cua bắt tép vào ban đêm? Đó chính bởi vì nghèo, kiếm ăn ban ngày gia đình cò không đủ để tồn tại. Người đọc lúc này đây dường như cũng đã rất thương cảm, và như đã bị cuốn hút ngay khi đọc câu mở đầu. Ta như có thể thấy được chữ mà trong câu ca dao cũng như đã làm nổi bật cấu trúc tương phản, và cũng như đã gợi nhiều xót xa cho một đời cò. Vẫn còn những lời nhận xét của ông Vũ Ngọc Phan ghi rằng “Con cò mày đi ăn đêm ăn đêm nghịch lý thì cò lộn cổ xuống ao”.

Cam nghi ve cau ca dao con co may di an dem

Có thể nói rằng chính sự cần cù, chịu khó kiếm ăn những tưởng sẽ được ấm no hạnh phúc. Bầy cò con chắc chắn sẽ được mẹ tha nhiều mồi về tổ hơn. Có lẽ ràng trong chính cuộc đời vất vả lận đận con cò cũng dường như đã phải chịu nhiều đắng cay không thế kế xiết. Con cò lúc này đây cũng đã phải lộn cổ xuống ao, cò có cánh, cò bay giỏi và đặc tính cò có rơi xuống ao thì vẫn bay lên được. Thế nhưng, ta lại thấy được cái chết đang đến kề bên, tất cả dường như cũng đã như quay lưng đi như trách móc cò. Có thể nói rằng chính tiếng cò kêu thương trong đêm khuya nghe sầu thảm đến thế:

Ông ơi! ông vớt tôi nao,

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng.

Có xáo thì xáo nước trong,

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con

Có thể thấy từ ông đã như được nhắc lại đến ba lần, hai từ tôi được điệp lại như một nốt nhấn bi thảm của bài ca. Cò con cũng như đã mong ông cứu vớt, đoái thương. Ông mà con cò gọi có thể chính là tác giả vì đó là một người duy nhất chứng kiến cảnh đau thương ấy. Dường như nếu ta cho con cò là tượng trưng cho nhân dân lao động vất vả như đã rất nghèo khổ bị áp bức bóc lột nặng nề. Ông gặp cũng đã gặp cảnh con cò đi kiếm ăn ban đêm, ông đi đâu? Ông cũng có nghĩa là nhân dânchính là những người chứng kiến đồng loại của mình gặp hoạn nạn trước những lời khẩn khoản:

Ông ơi! ông vớt tôi nao

Chính những lời khẩn cầu của cò hoàn toàn dường như cũng không phải vì sự sống mà cò muốn giãi bày tấm lòng trong sạch của mình:

Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Rõ ràng, ta như thấy được trong lời phân trần này cò không sợ chết mà dường như cò muốn đem cái chết để chứng minh cho tấm lòng trong sạch của mình khi mà bị sa vào đường cùng ngõ cụt. Con còmaf đi ăn đêm, nhưng có thể thấy cò không phải là kẻ bất lương, cò hiền lành lương thiện.

Con cò đi ăn đêm được nhắc đến trong bài ca dao này là hình ảnh ẩn dụ và dường như nó chính là biểu tượng về người nông dân một nắng hai sương. Có thể nói rằng đây chính là những người dân lao động bình thường chịu khó. Có lẽ chính những sự bất hạnh của con cò bị lộn cổ xuống ao cũng đã như là chỉ những sự bất hạnh, hoạn nạn của nhân dân lao động trước áp bức bóc lột sưu cao thuế nặng như Nguyễn Khuyến đã nói:

Phần thuế quan Tây, phần trả nợ

Nửa công đứa ở, nửa thuê bò

(Nguyễn Khuyến)

Dường như phải trải qua hàng ngàn năm, thì chính những người nông dân Việt Nam lúc này đây dường như cũng đã đổ mồ hôi công sức vất vả làm ăn. Làm ra hạt gạo, củ khoai cũng như đã nuôi sống bản thân nhưng thực ra rằng chính những thân phận của họ như chẳng khác nào thân phận con cò trong bài ca dao này. Ước muốn sau cùng của con cò là:

Có xáo thi xáo nước trong

 Đừng xáo nước đục đau lòng cò con

Cò con lúc này như có ước nguyện muốn chết nơi nước trong. Và dường như nếu phải chọn một trong hai cái chết cò van xin thì cũng đừng để cho cò chết trong nước đục. Và đó có thể khẳng định rằng đó chính là điều đau đớn, tủi lòng nhất đối với cò. Có thể đây chính là một con cò bé, nhỏ thậm chí còn chưa đủ lông đủ cánh, mới lớn lên tập tễnh đi kiếm ăn. Và con cò này còn như chưa hiểu gì nhiều nên đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao. Ta như thấy được chính những lời van xin của con cò mang nhiều trắc ẩn, thì dường như chính người lao động Việt Nam sống cuộc đời bần hàn lam lũ. Và đôi khi chính họ lại như trở thành con cò mà đi ăn đêm, nhưng dẫu sa vào cạm bẫy,hay nhưng vũng bùn nhơ họ vẫn tha thiết với cuộc sống trong sáng, thanh cao.

Và thông qua thân phận con cò, tác giả dân gian dường như đã gửi gắm, như cũng đã nêu lên một triết lý nhân sinh tuyệt đẹp và như đã ca ngợi tâm hồn trong sáng nhân hậu đó là “thà chết trong còn hơn sống đục”. Trong và đục chính là những điều tương phản nhau, nó như chính những lời nguyền khẳng định một lẽ sống cao đẹp của người Việt Nam xưa và nay.