Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong ca dao xưa- Văn 10

Suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong ca dao xưa- Văn 10

Đề bài: Suy nghĩ của em về thân phận người phụ nữ trong ca dao xưa

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam luôn là dòng sữa mát lành nuôi dưỡng tâm hồn chúng ta. Và cùng với các thể loại khác, ra đời trong xã hội cũ, ca dao dường như đã diễn tả tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các mối quan hệ lứa đôi, gia đình, quê hương, đất nước… nó như không chỉ là lời ca yêu thương tình nghĩa, ca dao còn chính là những tiếng hát những lời ca than thân cất lên từ cuộc đời xót xa, cay đắng của người Việt Nam, đặc biệt là của người phụ nữ trong xã hội cũ.

Và như ta đã biết trong xã hội phong kiến, người phụ nữ luôn bị coi nhẹ, rẻ rúng, họ không được quyền quyết định trong mọi lĩnh vực cuộc sống. Dường như những tưởng “trọng nam khinh nữ” cũng như đã chà đạp lên quyền sống của họ, đàn ông trong xã hội thì lại được coi trọng, họ lại được quyền “năm thê bảy thiếp”, cũng như là được nắm quyền hành trong xã hội. Ngược lại, người phụ nữ chỉ là những cái bóng mờ nhạt và nhỏ nhoi không được coi trọng. Họ dường như cũng đã phải làm lụng, vất vả cung phụng chồng con. Họ là những người phụ nữ đã phải một nắng hai sương mà cuộc đời thì tăm tối. Họ phải cất lên tiếng nói của lòng mình.

“Thân em như tấm lụa đào

 Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Có thể nói những câu ca trên như là tiếng nói đầy mặc cảm, cay đắng. Và những người phụ nữ dường như cũng ví mình như một tấm lụa được người ta bày bán giữa chợ. Ta như thấy được thân phận họ cũng chỉ là vật giữa chợ đời bao người mua. Và dường như nhân phận họ bé nhỏ và đáng thương đến tận cùng. Chỉ với hai từ “thân em” cất lên sao xót xa, tội nghiệp. Dường như cái xã hội lúc bấy giờ đâu cho họ được tự do lựa chọn, ngay từ lúc sinh ra, khi mà họ được là người họ đã bị xã hội định đoạt, bị cha mẹ gả bán, họ không có sự lựa chọn nào khác cả:

“Thân em như con cá rô thia

Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu”

Như đã không một lối thoát nào mở ra trước mắt, họ cảm thấy cuộc đời chỉ là kiếp nô lệ, bốn phía lưới giăng.Có thể thấy được hình ảnh “Tấm lụa đào”, hay “con cá rô thia” trong hai câu ca dao trên như cũng chính là hình ảnh so sánh nghệ thuật. Và ta như thấy được hình ảnh này cho ta liên tưởng tới sự tầm thường, bé nhỏ của thân phận người phụ nữ được đem ra so sánh với tấm lụa thì đem ra đổi bán, con cá rô thia thì được vùng vẫy đây nhưng chỉ trong chiếc ao tù mà thôi. Và cũng chính hình ảnh con cá rô cũng đã cho ta nghĩ đến người phụ nữ trong sự bủa vây của truyền thống, tập tạc, quan niệm phong kiến bao đời lại rất đỗi hà khắc, và ngay cả đến hạnh phúc của mình cũng không được quyền quyết định:

Suy nghi cua em ve than phan cua nguoi phu nu xua

“Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy

Hòn đá bạc đầu vì bởi sương sa

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hòa

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời,

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời,

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan”…

Biết bao những khát khao bị kìm hãm, biết bao những hạnh phúc lứa đôi bị rào cản phong tục đè nén, họ cũng như đã phải ngẫm mình và cất lên tiếng than cay đắng.

“Thân em như miếng cau khô

 Người thanh chuộng mỏng, người khô tham dày”

Có lẽ rằng trong câu ca nào cũng đầy ai oán, số phận nào cũng được ví bằng những thứ bé nhỏ, tầm thường. Và đó là sự ý thức, đó chính là sự phản kháng của những con người triền miên bất hạnh. Họ-những người phụ nữ họ có quyền được sống, được tự do yêu đương, nhưng xã hội đã chà đạp lên quyền của họ, và chỉ cho họ một cuộc đời lầm lũi, chua cay.

“Năm nay em đi làm dâu

Thân khác gì trâu mang theo ách

Năm nay em đi làm vợ

Thân mang cày, dây khiến không biết ai?

Em đi làm dâu không có mùa nghỉ, chỉ có mùa làm.”

Ta như đã thấy được người con gái trong bài ca dao H’mông này đang than thân trách phận mình khi “xuất giá tòng phu’’. Họ đã đi lấy chồng, nhưng lại không phải vì hạnh phúc mà để làm một con vật lao động trong nhà chồng, và là một con vật suốt đời “theo ách” như trâu mang. Có lẽ rằng cuộc sống như khép lại trước mắt họ, chỉ thấy một sự trói buộc đến phũ phàng:

 “Cá cắn câu biết đâu mà gỡ

Chim vào lồng biết thuở nào ra”

Có khi họ bị chồng đánh đập:

“Cái cò là cái cò quăm

Mày hay đánh vợ mày nằm với ai”

Có khi bị chồng phụ bạc:

“Nhớ xưa anh bủng anh beo

Tay bưng chén thuốc lại đèo múi chanh,

Bây giờ anh mạnh anh lành

Anh tham duyên mới anh đành phụ tôi.”

Và có thể khẳng định rằng ở lĩnh vực nào người phụ nữ xưa cũng không được quyền hanh phúc. Có lẽ cuộc sống không có tự do, tình yêu không được công nhận, hôn nhân không được định đoạt,và ngay cả trong quan hệ vợ chồng không được tôn trọng… Dường như ở mặt nào họ cũng bị vùi dập xô đẩy, cũng không được quyền lên tiếng lựa chọn. Ngay cả đến cả sự tỏ bày tình yêu cũng vô cùng tội nghiệp.

“Thân em như củ ấu gai

 Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen

Không tin bóc vỏ mà xem

Ăn rồi mới biết rằng em ngọt bùi’’

Ta như bắt gặp ở trong câu than thân nào họ cũng ví mình thật tội nghiệp, nào là tấm lụa, nào là hạt mưa, nào là miếng cau khô và rồi là củ ấu gai…dường như thứ nào cũng nhỏ nhoi, tội nghiệp. Hình ảnh hạt mưa thì chẳng biết rơi vào đâu, miếng cau thì tùy người chọn cho đến là củ ấu thì có vẻ đẹp bên trong mà không ai biết. Và đó là bài ca dao này là một sự giãi bày của người phụ nữ. Người phụ nữ muốn xã hội công nhận giá trị của mình, nhưng vẫn đầy tự ti rằng “Không tin bóc vỏ mà xem, ăn rồi mới biết là em ngọt bùi”. Đó chính là một sự mời mọc ngập ngừng

Có thể nói rằng trong  những bài ca dao than thân trách phận của những bài ca dao than thân như không chỉ là lời than thở vì cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực, đắng cay. Mà đó còn chính là tiếng nói phản kháng, tiếng nói khẳng định giá trị, phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội cũ đầy những bất công.