Home / Văn mẫu THPT / Văn lớp 10 / Tìm hiểu đoạn trích Chí khí anh hùng- Văn 10

Tìm hiểu đoạn trích Chí khí anh hùng- Văn 10

Đề bài: Em hãy tìm hiểu đoạn trích “Chí khí anh hùng” trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

Đoạn trích đặc sắc “Chí khí anh hùng” là đoạn trích thuộc phần gia biến và lưu lạc trên đoạn trường mười lăm năm. Khi Kiều bị rơi vào lầu xanh lần thứ hai, Thuý Kiều may mắn được gặp Từ Hải-một người anh hùng rồi đây sẽ cứu nàng thoát ra khỏi cuộc đời thanh lâu đau khổ đọa đày này. Từ Hải là người anh hùng mà đai diện cho lí tưởng, đạo lí công bằng mà Nguyễn Du đã gửi gắm khi xây dựng trong tác phẩm.

Có thể nói rằng hội ngộ – rồi chia li đó chính là hai mặt tuy khác nhau nhưng lại của một quá trình. Từ xưa đến nay sự chia ly luôn luôn để lại trong ta biết bao những xúc cảm, đó chính là sự luyến lưu mãi không thôi. Và vì vậy mà chia ly như đã đi vào thơ ca một cách tự nhiên và thành một trong những chủ đề được nhiều tác giả nói đên. Nhưng trong đoạn trích “Chí khí anh hùng” đó lại là một cuộc chia ly tràn đầy niềm tin lạc quan, tươi sáng chứ không hề nhuốm màu quan san. Đó chính  là cuộc chia li giữa người anh hùng Từ Hải với Thuý Kiều để lên đường đi khởi nghĩa.

Đoạn trích “Chí khí anh hùng” là đoạn trích thuộc phần gia biến và lưu lạc trên đoạn trường mười lăm năm. Lúc đó Liều rơi vào lầu xanh lần thứ hai, Thuý Kiều lại được gặp Từ Hải- một người anh hùng rồi đây sẽ cứu vớt nàng ra khỏi cuộc đời thanh lâu đau khổ. Từ Hải có thể nói chính là người mà đai diện cho lí tưởng, đạo lí công bằng mà tác giả Nguyễn Du đã gửi gắm khi xây dựng trong tác phẩm. Người mà Nguyễn Du như cũng đã bộc lộ tư tưởng, tình cảm, khối mâu thuẫn khó giải quyết bằng lời của tác giả.

Dường như sau cuộc gặp gỡ đặc biệt, Và nhất là trong hoàn cảnh cũng rất đặc biệt, Thuý Kiều – Từ Hải có lẽ cũng đã tìm thấy sự hoà hợp về tâm hồn của nhau. Ta như thấy được ở họ vừa có sự thấy hiểu chân thành vừa có sự đồng cảm cho nhau. Có lẽ chính hai khoảng trống về tâm hồn đã được lấp đầy, san sẻ cho nhau bằng tình yêu. Một sự tương xứng đến lạ kỳ ấy như đã tạo nên một kết thúc có hậu của miền cổ tích khi:

Trai anh hùng gái thuyên quyên

Phi nguyền sánh phượng đẹp duyên cưỡi rồng.

Có thể nói nhân vật Từ hải đã được Nguyễn Du giành rất nhiều ưu ái khi xây dựng Từ Hải là người anh hùng lí tưởng. Dường như với một ngựa, một gươm – Từ Hải đã vung lên lưỡi gươm công lí và đã cứu vớt con người khốn khổ, và cho họ có niềm tin, chắp cánh cho những ước mơ của họ

Dường như chính sự xuất hiện một nhân vật mới trên chặng đường số phận của Thuý Kiều như đã đổi khác, lần này mang một ý nghĩa giá trị nghệ thuật đặc biệt.

Tim hieu doan trich chi khi anh hung

Dễ dàng nhận thấy hình tượng Từ Hải không chỉ phản ánh một quan niệm mới mẻ, tự do về quan hệ tình yêu nam nữ.

Một đời được mấy anh hùng

Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi!

Có lẽ mà chính là lời nói giản dị, chân thành và trân trọng đối với Thuý Kiều của Từ Hải đã là lời tỏ tình như đã thật là tế nhị kín đáo mà phá vỡ khoảng cảnh vốn rất dề xuất hiện giữa nhân vật anh hùng nơi chiến trường và với con người bình thường như Kiều. Qua đây ta như thấy được tác giả Nguyễn Du thật có biệt tài xây dựng, cũng như biệt tài khắc họa tính cách từng nhân vật một cách đậm nét rõ ràng. Đặc biệt hơn hết đó chính là nhân vật Từ Hải- một phí phách anh hùng. Phải khẳng định rằng hơn bất cứ những hình tượng nào khác trong tác phẩm, thì nhân vật Từ Hải phản ánh khát vọng tự do một khuynh hướng quá đỗi tự do như đã vượt khỏi lễ giáo, đạo đức chính thống mà Từ Hải còn là một người nổi loạn đối lập với trật tự chính trị phong kiến. Có lẽ vói hình tượng Từ Hải – một con người đầy bản lĩnh đã san phẳng bất bình, Từ Hải như đã bênh vực người bị áp bức bằng nghĩa khí và tài năng cá nhân và dường như cũng đã tạo nên nội dung phong phú sâu sắc của Truyện Kiều.

Từ Hải dường như đã bẻ gãy tất cả các xiềng xích mà xã hội phong kiến trói buộc con người, chàng cũng đã phủ định chính quyền nhà vua, và cả đối với chàng tự do cao hơn hết thảy:

Chọc trời khuấy nước mặc dầu

Dọc ngang nào biết trên đầu có ai!

Chính với một khí thế ngang tàng của sự tự do, không phải là cảnh:

Áo xiêm ràng buộc lấy nhau

Vào luồn ra cúi công hầu mà chi?

Mà dường như lại tạo được cái tư thế hiên ngang giữa đất trời, thoả chí anh hùng:

Giang hồ quen thói vẫy vùng

Gươm đàn nửa gánh non sông một chèo.

Ta như thấy được hình ảnh cây cung và thanh kiếm đã tạo nên một nét mới trong tínn cách của Từ Hải. Và cũng như Kim Trọng thì ở Từ Hải có một tâm hồn cao thượng và đượm chất thơ. Nhưng lại có điểm khác với các nhân vật trong tác phẩm, Từ Hải như đã còn làm độc giả say mê bởi cái cốt cách của một kẻ ngang tàng, hào phóng.

Nguyễn Du thật tài tình khi đã xây dựng Từ Hải là nhân vật lí tưởng có cốt cách phi thường nhưng đứng trước nàng Kiều “Tấm lòng nhi nữ cũng xiêu anh hùng”. Tuy nhiên, có thể thấy rằng ở Từ Hải chàng luôn luôn đứng trên lập trường và lợi ích của cộng đồng, và cả tình cảm và lí tưởng của chàng luôn thống nhất chứ không đồng nhất. Vì vậy mà:

Nửa năm hương lửa đương nồng

Trượng phu thoát đã động lòng bốn phương

Trông vời trời bể mênh mang

Thanh gươm yến ngựa lên dường thẳng rong.

Có lẽ được sống trong hạnh phúc yêu thương, khi hơi ấm tình cảm vợ chồng ở độ mặn nồng, đằm thắm thì dường như ở Từ Hải vẫn không quên sự nghiệp lớn, chí làm trai mà theo như Nguyễn Công Trứ:

Chí làm trai nam bắc tây đông

Cho phí sức vẫy vùng trong bốn bể.

Và cũng chính ở điểm này ở Từ Hải đã cho thấy sự phù hợp trong tính cách của chàng đó là đội trời đạp đất ở đời. Thật đẹp-tư thế ra đi của Từ Hải dứt khoát khồng có chút gì lưu luyến hay bịn rịn như Thúc Sinh lúc mà từ biệt Thuý Kiều. Nó dường như không có lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai. Mà người đọc như thấy ở đoạn trích Chí khí anh hùng (Truyện Kiều – Nguyễn Du), đó chính là một người Trượng phu như đã mang trong mình tầm vóc lớn lao của thời đại giao cho, đối lập với một không gian bao la, đó chính là một không gian trông vời trời bể mênh mông là tầm vóc của người anh hùng. Và câu thơ  “Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong” như đã minh chứng cho điều đó. Có thể nói chỉ mới bốn câu thơ thôi Nguyễn Du thật tài năng khi đã khắc hoạ một nhân vật, người anh hùng bằng xương bằng thịt. Cũng chính bởi miêu tả là người anh hùng cho nên ngôn ngữ của Nguyễn Du là sự kính phục, trân trọng. Và chính với cách miêu tả cũng khác, không gian, thời gian được mở rộng như cũng đã để phù hợp với khí phách của nhân vật chăng?

Người anh hùng Từ Hải lúc này ra đi nhưng lại không muốn vướng bận nữ nhi, không chút mềm yếu trước lời nói của thê tử:

Nàng rằng: phận gái chữ tòng

Chàng đi thiếp cũng một lòng xin đi.

Thuý Kiều chính là một người phụ nữ người sâu sắc đến mấy cũng không thoát khỏi chuyện phu – thê quyến luyến. Nàng cũng như chỉ muốn theo Từ Hải đi để làm trọn bổn phận làm vợ của mình, hơn hết nàng không nghĩ đến việc lớn của chàng. Có lẽ mà vì thế Từ Hải đã trách khéo nàng tâm phúc tương tri tức là hai người cũng như đã hiểu rõ lòng dạ của nhau một cách sâu sắc như thế, thì lúc đó cần gì phải quan tâm đến chuyện nghĩa theo chồng như đạo Nho răn dạy. Sau đó chàng cũng đã động viên Thuý Kiều ở nhà yên tâm đợi tin vui của mình.

Bao giờ mười vạn tinh binh

Tiếng chuông dậy đất bóng tỉnh rợp đường.

Làm cho rõ mặt phi thường

Bây giờ ta sẽ rước nàng nghi gia.

Còn lúc bấy giờ giữa trời đất bao la bốn bể không nhà, nàng mà đi theo chi làm bận tâm thêm, và như huống chi chưa biết rõ là đi đâu. Có lẽ vậy nàng hãy dằn lòng chờ đợi chỉ một hai năm vội gì. Thế rồi chàng Từ Hải:

Quyết lời dứt áo ra đi

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.

Thật ấn tượng khi hình ảnh con chim bằng được lấy điển tích từ truyện ngụ ngôn kể rằng chim bằng được biết đến là một giống chim rất lớn, như cũng đã đập cách làm động nước trong ba ngàn dặm. Và người anh hùng thường luôn luôn khao khát có thể lập được công danh lớn. Tác giả Nguyễn Du thật tinh tế khi đã ví Từ Hải như là con chim bằng đã đến lúc tung cánh bay lên cùng gió mây.

Với chỉ một đoạn thơ ngắn thôi mà dường như hình tượng nhân vật Từ Hải xuất hiện ra từ một giấc mơ. Và cũng từ một giấc mơ hùng vĩ về chính phía mà hàng triệu người khốn khổ áp bức hằng ôm ấp. Có lẽ vậy mà khi xây dựng, Nguyễn Du dường như cũng đã có những sáng tạo các phương thức nghệ thuật riêng, để biểu đạt khát vọng của mình và của thời đại Nguyễn Du sống đó chính là sự khát vọng về sự tự do, công bằng lẽ phải. Ta như thấy từ một cuộc chia li mà nói lên được toàn bộ chí khí anh hùng của Từ Hải.